VLAN ve 802.1Q Trunk: Kağıt Üzerinden Switch'e

VLAN'ları neden böleriz, access ile trunk port arasındaki fark nedir ve 802.1Q etiketi çerçevenin neresine yazılır? Teoriyi Cisco IOS komutlarıyla eşleştiriyoruz.

Aynı broadcast domain'de yaşayan yüzlerce cihaz, tek bir ARP fırtınasında bütün ağı kilitleyebilir. VLAN mantığı tam burada devreye girer: trafiği mantıksal olarak böler, yayın alanlarını küçültür ve güvenlik sınırını kablo düzeyinden yapılandırma düzeyine taşır.

Senaryo

Üç departmanlı küçük bir ofis düşünelim:

• VLAN 10 — Muhasebe (10.10.10.0/24)
• VLAN 20 — İnsan Kaynakları (10.10.20.0/24)
• VLAN 30 — Misafir Wi-Fi (10.10.30.0/24)
• VLAN 99 — Yönetim, native VLAN olarak kullanılacak

VLAN'ları Oluşturma

configure terminal

vlan 10
 name Muhasebe
vlan 20
 name IK
vlan 30
 name Misafir
vlan 99
 name Yonetim

end
show vlan brief

Access Port: Son Cihazın Bağlandığı Yer

Access port tek VLAN taşır ve çerçeveye etiket eklemez. Kullanıcı bilgisayarının bağlandığı tipik port:

interface GigabitEthernet0/1
 description Muhasebe-PC-01
 switchport mode access
 switchport access vlan 10
 spanning-tree portfast
 no shutdown

spanning-tree portfast burada kritik: erişim portunda STP'nin dinleme/öğrenme döngüsünü atlar, cihaz saniyeler içinde ağa düşer.

Trunk Port: Switch'ler Arası Otoyol

Trunk port birden çok VLAN'ı aynı fiziksel bağlantıda taşır. Her çerçeveye 4 baytlık 802.1Q etiketi eklenir; etiket kaynak MAC adresi ile EtherType alanı arasına yazılır ve 12 bitlik VLAN ID taşır.

interface GigabitEthernet0/24
 description Omurga-Baglanti
 switchport mode trunk
 switchport trunk encapsulation dot1q
 switchport trunk allowed vlan 10,20,30,99
 switchport trunk native vlan 99
 no shutdown

Native VLAN'ı veri VLAN'larından farklı seçmek eski ama hâlâ geçerli bir güvenlik tavsiyesidir: etiketsiz gelen trafik kullanıcı trafiğine karışmaz.

Doğrulama Komutları

show interfaces trunk
show interfaces Gi0/1 switchport
show mac address-table vlan 10
show running-config interface Gi0/24

show interfaces trunk çıktısında allowed VLAN listesi ile native VLAN değerini iki switch'te de karşılaştırın; trunk sorunlarının ciddi bir kısmı bu iki değerin uçlarda farklı olmasından çıkar.